Vĩnh trú (永住権) là tư cách lưu trú được nhiều người nước ngoài tại Nhật Bản hướng tới vì cho phép sinh sống và làm việc lâu dài mà không cần gia hạn visa định kỳ.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phải chờ đủ 10 năm mới được xin vĩnh trú. Tùy theo loại visa và hoàn cảnh cá nhân, thời gian đủ điều kiện có thể chỉ từ 1 năm, 3 năm hoặc 5 năm.
Điều kiện chung để được xét vĩnh trú
Dù thuộc diện nào, người xin vĩnh trú thường phải đáp ứng các điều kiện cơ bản sau:
- Có tư cách lưu trú hợp pháp tại Nhật.
- Có quá trình sinh sống và làm việc ổn định.
- Có thu nhập đủ để duy trì cuộc sống bản thân và gia đình.
- Đóng đầy đủ thuế, bảo hiểm y tế và lương hưu.
- Không vi phạm pháp luật hoặc quy định xuất nhập cảnh.
- Việc cấp vĩnh trú được đánh giá là phù hợp với lợi ích của Nhật Bản.
Ngoài ra, thời gian cư trú tối thiểu sẽ khác nhau tùy từng trường hợp.
1. Visa kỹ sư, nhân văn, quốc tế (技術・人文知識・国際業務)
Đây là trường hợp phổ biến nhất đối với người Việt Nam.
Điều kiện thông thường:
- Sinh sống liên tục tại Nhật từ 10 năm trở lên.
- Trong đó có ít nhất 5 năm làm việc với visa lao động hoặc visa diện cư trú phù hợp.
- Thu nhập ổn định.
- Đóng thuế, bảo hiểm và nenkin đầy đủ.
Ví dụ:
- Du học 4 năm.
- Đi làm kỹ sư 6 năm.
Tổng thời gian cư trú là 10 năm và có trên 5 năm visa lao động, khi đó có thể đủ điều kiện nộp hồ sơ vĩnh trú.
2. Kết hôn với người Nhật
Đây là một trong những diện được rút ngắn thời gian nhiều nhất.
Điều kiện:
- Hôn nhân thực tế kéo dài từ 3 năm trở lên.
- Sinh sống tại Nhật liên tục từ 1 năm trở lên.
- Chứng minh đời sống hôn nhân ổn định.
Ví dụ:
- Kết hôn với người Nhật được 3 năm.
- Đã sống tại Nhật 1 năm trở lên.
Có thể nộp hồ sơ xin vĩnh trú mà không cần chờ đủ 10 năm.
Lưu ý:
Cục Xuất nhập cảnh sẽ xem xét rất kỹ tính xác thực của hôn nhân, bao gồm việc chung sống, tài chính gia đình và quá trình sinh hoạt thực tế.
3. Kết hôn với người có vĩnh trú
Điều kiện gần giống với trường hợp kết hôn với người Nhật.
Yêu cầu:
- Quan hệ hôn nhân thực tế từ 3 năm trở lên.
- Sinh sống tại Nhật ít nhất 1 năm liên tục.
Đây là diện thường gặp đối với vợ hoặc chồng của người Việt đã có vĩnh trú tại Nhật.
4. Visa nhân lực chất lượng cao (高度専門職)
Đây là con đường nhanh nhất để xin vĩnh trú.
Trường hợp đạt từ 70 điểm trở lên
- Duy trì từ 70 điểm trở lên trong hệ thống tính điểm nhân lực chất lượng cao.
- Cư trú tại Nhật ít nhất 3 năm.
Có thể nộp hồ sơ xin vĩnh trú sau 3 năm.
Trường hợp đạt từ 80 điểm trở lên
- Duy trì từ 80 điểm trở lên.
- Cư trú tại Nhật ít nhất 1 năm.
Có thể nộp hồ sơ xin vĩnh trú chỉ sau 1 năm.
Điểm được tính dựa trên:
- Học vấn.
- Thu nhập.
- Kinh nghiệm làm việc.
- Tuổi.
- Trình độ tiếng Nhật.
- Thành tích nghiên cứu hoặc chuyên môn.
Nhiều kỹ sư IT, chuyên gia AI, nhà nghiên cứu hoặc quản lý cấp cao hiện nay đang áp dụng con đường này để rút ngắn thời gian xin vĩnh trú.
5. Visa định cư (定住者)
Một số trường hợp mang visa Định cư (Teijusha) có thể được xin vĩnh trú sau:
- Cư trú liên tục từ 5 năm trở lên.
Diện này thường áp dụng cho một số trường hợp đặc biệt theo quy định của Cục Xuất nhập cảnh.
6. Người được công nhận tị nạn
Đối với người đã được Nhật Bản công nhận tư cách tị nạn:
- Có thể xin vĩnh trú sau 5 năm cư trú liên tục kể từ ngày được công nhận.
7. Con ruột của người Nhật hoặc người có vĩnh trú
Thông thường:
- Chỉ cần cư trú liên tục tại Nhật từ 1 năm trở lên.
Đây là một trong những trường hợp được miễn điều kiện 10 năm cư trú.
Một số lưu ý quan trọng
Ngoài điều kiện về số năm cư trú, hiện nay Cục Xuất nhập cảnh kiểm tra rất kỹ:
- Lịch sử đóng thuế cư dân (住民税).
- Thuế thu nhập.
- Bảo hiểm y tế.
- Nenkin (年金).
- Các khoản chậm nộp hoặc nợ đọng.
Chỉ một vài lần chậm đóng trong những năm gần đây cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả xét duyệt.
Bên cạnh đó, việc ra khỏi Nhật trong thời gian dài cũng có thể làm ảnh hưởng đến điều kiện “cư trú liên tục”. Một số trường hợp xuất cảnh quá lâu có thể bị tính lại thời gian cư trú từ đầu.
Tổng kết
Đối với đa số người Việt đang làm việc theo visa kỹ sư hoặc visa lao động, thời gian phổ biến để xin vĩnh trú là sau 10 năm cư trú tại Nhật.
Tuy nhiên, nếu kết hôn với người Nhật hoặc người có vĩnh trú, thời gian có thể rút xuống còn 3 năm hôn nhân và 1 năm cư trú tại Nhật. Đối với diện nhân lực chất lượng cao (高度専門職), thời gian có thể chỉ còn 1 đến 3 năm tùy số điểm đạt được.
Vì vậy, trước khi chuẩn bị hồ sơ, bạn nên xác định rõ mình thuộc diện nào để lựa chọn thời điểm nộp hồ sơ phù hợp nhất.
