Khi con bắt đầu học tiểu học ở Nhật, ngoài những từ như 保護者会 (họp phụ huynh), 学童 (trường giữ trẻ), 登校班 (nhóm đi học), có một từ mà phụ huynh rất dễ gặp: PTA.
Trường mới gửi giấy thông báo về PTA. Có trường mời phụ huynh tham gia hoạt động, có trường đề nghị đăng ký làm 役員 (ủy viên/phụ trách PTA).
Vậy PTA là gì? Có bắt buộc phải tham gia không? Nếu không tham gia thì có ảnh hưởng đến con không?
1. PTA là gì?
Giải thích:
PTA = Parent-Teacher Association
Trong tiếng Nhật thường gọi là PTA（ピー・ティー・エー）.
Đây là tổ chức gồm phụ huynh và giáo viên, nhằm phối hợp hỗ trợ trẻ em và các hoạt động của trường, gia đình và cộng đồng. Bộ Giáo dục Nhật Bản liệt kê các hoạt động PTA như hỗ trợ/tham gia hoạt động của trường, hoạt động nuôi dưỡng trẻ trong cộng đồng, hỗ trợ việc nuôi dạy trẻ trong gia đình, hoạt động giáo dục xã hội và các hoạt động giao lưu.
2. PTA được hình thành như thế nào?
Lịch sử của PTA bắt đầu từ năm Showa 20 (1945), khi Bộ Giáo dục Nhật Bản lúc bấy giờ công bố “Phương châm giáo dục xây dựng một nước Nhật mới”.
Sau đó, một đoàn chuyên gia giáo dục được Mỹ cử sang Nhật Bản đã đưa ra Báo cáo của Đoàn Cơ sở Giáo dục Hoa Kỳ, trong đó đề xuất những định hướng cơ bản cho nền giáo dục Nhật Bản thời hậu chiến, đồng thời khuyến nghị thành lập và phổ biến PTA.
Thông qua Bộ Giáo dục, việc hướng dẫn và hỗ trợ thành lập PTA được triển khai trên toàn quốc, từ đó PTA dần trở nên phổ biến ở Nhật Bản.
Trong tài liệu hướng dẫn thành lập PTA do Bộ Giáo dục Nhật Bản biên soạn lúc bấy giờ có nêu mục đích của PTA như sau:
“Để trẻ em được lớn lên một cách đúng đắn và khỏe mạnh, gia đình, nhà trường và xã hội cần cùng chia sẻ trách nhiệm giáo dục, phối hợp sức mạnh và cùng nỗ lực vì hạnh phúc của trẻ em.”
PTA dần được thành lập trên khắp Nhật Bản với vai trò là một tổ chức nhằm tăng cường giáo dục trong gia đình, phối hợp với nhà trường và cộng đồng, đồng thời thực hiện các hoạt động vì trẻ em.
Từ PTA ban đầu, các hội đồng PTA cũng lần lượt được thành lập theo từng khu vực và từng tỉnh/thành. Sau đó, do nhu cầu có một tổ chức hoạt động trên phạm vi toàn quốc, PTA Nhật Bản được thành lập.
3. Phụ huynh có bắt buộc phải tham gia PTA không?
Về nguyên tắc, PTA là hoạt động tự nguyện.
PTA không phải là cơ quan của trường và không phải một nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi phụ huynh. Tài liệu của 文部科学省 cũng nêu rõ PTA có nguyên tắc tự do tham gia và rút khỏi tổ chức.
Nhưng cách vận hành thực tế có thể khác nhau giữa từng trường, từng khu vực.
Hiện nay nhiều PTA cũng đang thay đổi cách hoạt động để giảm gánh nặng cho phụ huynh, chẳng hạn cho phép đăng ký tham gia từng hoạt động thay vì phải đảm nhận công việc trong cả năm.
4. PTA làm những công việc gì?
Hoạt động của PTA rất khác nhau tùy từng trường.
Điều này phần lớn phụ thuộc vào lịch sử và cách tổ chức hoạt động của từng PTA.
Ví dụ, có rất nhiều PTA tổ chức hoặc tham gia những hoạt động như:
- Hội chợ/bán hàng gây quỹ
- Thu gom đồ phế liệu
- Thu gom bưu thiếp viết sai
- Tổ chức các quầy hàng
- Thu gom Bell Mark（ベルマーク）
- Và nhiều hoạt động khác
Các phụ huynh thuộc PTA sẽ tập trung tại trường để họp bàn, hoặc cùng nhau thực hiện các hoạt động ở nhiều địa điểm khác nhau.
Tất nhiên, PTA mong muốn có nhiều phụ huynh tham gia. Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của đời sống gia đình như gia đình hạt nhân, cả hai vợ chồng cùng đi làm, gia đình đơn thân, cách hoạt động của PTA cũng đang thay đổi và trở nên đa dạng hơn.
Thay vì yêu cầu một số phụ huynh phải gánh nhiều công việc, PTA đang dần chuyển sang cách làm trong đó mỗi phụ huynh đóng góp một phần nhỏ trong phạm vi mình có thể làm được.
Trong các hoạt động PTA cũng có những cơ hội để phụ huynh tham gia các buổi tập huấn, học cách điều hành cuộc họp và nhiều kỹ năng khác.
Thông qua đó, phụ huynh có thể phát triển bản thân, tìm được những gợi ý để cải thiện môi trường sống và môi trường giáo dục, đồng thời có thêm cơ hội suy nghĩ về cách hỗ trợ việc học tập của trẻ.
5. Tại sao PTA lại cần thiết?
Bạn có thể tự mình chăm sóc con, không cần sự giúp đỡ của bất kỳ ai, đảm bảo con đi học và về nhà an toàn, xây dựng một môi trường giáo dục phong phú và giúp con phát triển khỏe mạnh hay không?
Trong quá trình nuôi dạy con, chắc chắn có rất nhiều vấn đề và những điều mà chỉ riêng cha mẹ thì khó có thể giải quyết được.
PTA ra đời từ nhu cầu tạo ra một nơi để những người trực tiếp nuôi dạy trẻ có thể cùng nhau kết nối, phối hợp với giáo viên, chia sẻ thông tin về hoàn cảnh và những vấn đề xung quanh trẻ, đồng thời cùng nhau học hỏi.
Trong hoạt động tập thể, thay vì một người phải cố gắng làm thật nhiều, nếu 100 người mỗi người cùng bước một bước, công việc có thể được chia sẻ và gánh nặng của từng người cũng giảm xuống.
Ngoài ra, để thực hiện việc liên lạc và tổ chức các hoạt động cũng cần có một khoản chi phí nhất định. Việc mỗi thành viên đóng góp thông qua phí hội viên (会費) giúp PTA có kinh phí để tiếp tục các hoạt động.
Với mong muốn trẻ em được lớn lên khỏe mạnh, nhiều phụ huynh và giáo viên cùng phối hợp, làm việc cùng nhau và học hỏi lẫn nhau thông qua các hoạt động PTA. Đối với trẻ em, việc có nhiều người lớn cùng quan tâm, dõi theo và hỗ trợ mình cũng mang lại cảm giác an tâm và góp phần vào sự phát triển lành mạnh của trẻ.
6. Cơ cấu của PTA
Cách vận hành PTA khác nhau tùy từng trường, nhưng nhìn chung các ủy viên được lựa chọn từ các thành viên sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc điều hành.
Thông thường, công việc sẽ được phân chia theo từng hoạt động hoặc sự kiện, mỗi người phụ trách một phần.
Mỗi người có thể đảm nhận lĩnh vực mà mình có thế mạnh, sau đó phối hợp với những thành viên khác để vận hành PTA.
Cơ cấu PTA thường gồm hội trưởng（会長）, phó hội trưởng（副会長）, phụ trách tài chính（会計）, phụ trách hành chính（庶務） và các thành viên ban điều hành khác.
Ngoài ra còn có các bộ phận chuyên môn phụ trách những lĩnh vực như:
- 会報・広報: bản tin, thông tin tuyên truyền
- 校外指導: hướng dẫn, hỗ trợ trẻ ngoài phạm vi trường học, chẳng hạn việc đi học và về nhà
- 家庭教育: giáo dục trong gia đình
Tùy từng PTA, có thể thành lập các bộ phận hoặc ủy ban phụ trách từng dự án, sự kiện để công việc được tổ chức hiệu quả hơn.
Kinh phí hoạt động của PTA chủ yếu được vận hành từ phí hội viên do các thành viên đóng góp.
Hàng năm, PTA lập kế hoạch hoạt động và ngân sách, tiến hành các hoạt động theo kế hoạch, sau đó thực hiện quyết toán vào cuối năm.
Tham khảo thêm về trang hiệp hội hội phụ huynh Nhật Bản:
https://www.nippon-pta.or.jp/pta/