Dạo gần đây mình thấy khá nhiều bạn quan tâm đến việc xin quốc tịch Nhật, nên muốn chia sẻ lại một trường hợp thực tế để mọi người có thêm góc nhìn tham khảo.
Nhân vật trong bài đã sống ở Nhật hơn 10 năm, đi làm trên 5 năm, độc thân, visa kỹ sư 3 năm. Trong suốt thời gian ở Nhật đều đóng thuế, bảo hiểm, lương hưu đầy đủ, không nợ, không chậm, cũng chưa từng xin miễn giảm. Hồ sơ cá nhân khá “sạch” và toàn bộ quá trình đều tự làm 100%, không thuê luật sư hay dịch vụ.
Bắt đầu từ một cuộc điện thoại
Tháng 5/2023, sau khi đủ điều kiện về thời gian làm việc, anh gọi điện lên Bộ Tư pháp tại Tokyo để đặt lịch tư vấn.
Điều đầu tiên rút ra là: nếu có ý định xin quốc tịch thì nên gọi sớm. Ở Tokyo số lượng hồ sơ rất đông nên lịch hẹn thường phải chờ vài tháng mới tới lượt.
Lần gặp đầu tiên: nghe hướng dẫn và nhận danh sách giấy tờ
Đầu tháng 8/2023, anh có buổi gặp đầu tiên với cán bộ phụ trách.
Tại Tokyo, người xin quốc tịch thường phải trải qua 3 lần hẹn trước khi hồ sơ được tiếp nhận chính thức. Buổi đầu tiên chủ yếu là nghe giải thích quy trình và nhận danh sách giấy tờ cần chuẩn bị.
Theo chia sẻ, các giấy tờ phía Việt Nam thường mất thời gian hơn nên được khuyên làm trước. Sau khi nghe hướng dẫn xong sẽ đặt luôn lịch cho lần gặp tiếp theo.
Chỉ vì một lần bệnh mà mất thêm 5 tháng
Lần hẹn thứ hai ban đầu dự kiến vào tháng 12/2023, nhưng do bị bệnh nên không thể tới.
Và đây là điều khiến nhiều người bất ngờ: một khi bỏ lỡ lịch hẹn thì phải chờ rất lâu mới có lịch mới. Trường hợp này phải đợi thêm gần 5 tháng nữa mới được gặp lại.
Nếu đang chuẩn bị hồ sơ, có lẽ giữ gìn sức khỏe cũng là một phần của quá trình xin quốc tịch.
Kiểm tra hồ sơ và bổ sung giấy tờ
Tháng 5/2024, buổi gặp thứ hai diễn ra.
Cán bộ sẽ kiểm tra toàn bộ giấy tờ đã chuẩn bị, chỗ nào thiếu hoặc sai sẽ hướng dẫn chỉnh sửa. Đồng thời người xin quốc tịch cũng được phát thêm các mẫu đơn quan trọng như:
- 帰化許可申請書 (Đơn xin nhập quốc tịch)
- 動機書 (Thư trình bày lý do xin quốc tịch)
Những giấy tờ này thường chỉ được phát ở giai đoạn sau nên mọi người không cần quá lo lắng nếu lần đầu chưa thấy.
Lần gặp thứ ba và chính thức nộp hồ sơ
Tháng 10/2024 là lần gặp cuối cùng.
Dù đã chuẩn bị khá kỹ nhưng vẫn còn một tờ giấy viết sai cách trình bày. Tuy nhiên phía Bộ Tư pháp vẫn tiếp nhận hồ sơ và chỉ yêu cầu sửa lại rồi gửi qua đường bưu điện sau đó.
Trong buổi này, người nộp đơn sẽ đọc và ký bản tuyên thệ (宣誓書), sau đó hồ sơ được tiếp nhận chính thức và được cấp mã số hồ sơ để theo dõi.
Phỏng vấn có đáng sợ như nhiều người nghĩ?
Khoảng nửa năm sau, tháng 4/2025, anh được gọi lên phỏng vấn.
Theo chia sẻ thì nội dung chủ yếu xoay quanh những thông tin đã ghi trong hồ sơ. Vì vậy điều quan trọng nhất là những gì mình khai phải nhớ và trả lời nhất quán.
Dù tiếng Nhật sử dụng tốt trong công việc nhưng vì chưa từng thi chứng chỉ tiếng Nhật nên anh vẫn phải làm bài kiểm tra ngôn ngữ theo quy định.
May mắn là bài kiểm tra không hề khó như nhiều người tưởng.
Nội dung gồm:
- Đọc hiểu đoạn văn đơn giản
- Chuyển đổi giữa Hiragana và Katakana
- Viết một đoạn văn ngắn theo chủ đề cho sẵn
Không có yêu cầu quá nặng về Kanji. Chỉ cần khả năng tiếng Nhật ở mức sinh hoạt và làm việc cơ bản là có thể vượt qua.
Nhận thông báo đậu quốc tịch Nhật
Tháng 6/2025, khoảng một tháng rưỡi sau buổi phỏng vấn, anh nhận được điện thoại từ người phụ trách báo tin đã được chấp thuận.
Tuy nhiên đây chưa phải bước cuối cùng.
Người xin quốc tịch Nhật vẫn phải hoàn tất thủ tục thôi quốc tịch Việt Nam trước khi được nhập tịch chính thức.
Thủ tục thôi quốc tịch Việt Nam
Đến tháng 12/2025, thủ tục thôi quốc tịch Việt Nam hoàn tất.
Theo chia sẻ, vì đã sinh sống ở Nhật hơn 10 năm và hồ sơ khá rõ ràng nên quá trình diễn ra tương đối thuận lợi, không phải xác minh nhiều.
Sau khi nhận giấy chứng nhận thôi quốc tịch Việt Nam, anh nộp lại cho Bộ Tư pháp Nhật để hoàn thành các bước cuối cùng.
Chính thức trở thành công dân Nhật Bản
Đầu tháng 2/2026, tên anh xuất hiện trên Công báo Nhật Bản (官報) và chính thức được nhập quốc tịch.
Sau đó làm thủ tục hộ tịch, rồi tiếp tục đăng ký làm hộ chiếu Nhật.
Chỉ trong tháng 2/2026, cuốn hộ chiếu Nhật đầu tiên đã có mặt trên tay.
Tổng cộng mất bao lâu?
Nếu tính từ ngày đầu tiên gọi điện đặt lịch đến lúc nhận hộ chiếu Nhật, toàn bộ hành trình kéo dài khoảng 2 năm 9 tháng.
Tuy nhiên nếu không bị lỡ lịch hẹn do bệnh thì thực tế chỉ khoảng 2 năm 4 tháng.
Lý do thời gian kéo dài chủ yếu là:
- Làm hồ sơ tại Tokyo, nơi lượng hồ sơ rất đông.
- Tự chuẩn bị và tự làm toàn bộ thủ tục.
- Phải đi theo đúng quy trình hẹn gặp nhiều lần.
Bù lại, chi phí tiết kiệm đáng kể vì không phải thuê luật sư hay dịch vụ hỗ trợ.
Một vài điều đáng suy nghĩ
Việc xin quốc tịch Nhật không phải phù hợp với tất cả mọi người. Mỗi người sẽ có hoàn cảnh gia đình, công việc và dự định tương lai khác nhau.
Tuy nhiên trong bối cảnh chi phí gia hạn visa ngày càng tăng và nhiều thủ tục hành chính vẫn phụ thuộc vào tư cách lưu trú, quốc tịch Nhật có thể là một lựa chọn đáng cân nhắc với những ai đã xác định gắn bó lâu dài tại đây.
Dù vậy, nếu trước đây từng có vấn đề về thuế, bảo hiểm, vi phạm pháp luật hoặc chưa đáp ứng đủ các điều kiện cơ bản thì nên tìm hiểu thật kỹ trước khi nộp hồ sơ. Cơ quan chức năng kiểm tra rất chi tiết và quá trình này cũng tốn không ít thời gian.
Hy vọng câu chuyện thực tế này sẽ giúp những bạn đang tìm hiểu về quốc tịch Nhật có thêm thông tin tham khảo và chuẩn bị tốt hơn cho hành trình của mình.
