Nếu bạn đang làm IT tại Nhật, muốn chuyển ngành sang CNTT hoặc đang tìm cách xin Visa kỹ sư mà không có bằng Đại học chuyên ngành, chắc hẳn đã từng nghe tới chứng chỉ FE (Fundamental Information Technology Engineer Examination – 基本情報技術者試験).
Mình vừa hoàn thành kỳ thi này và may mắn cầm được tấm bằng FE trên tay. Nhân lúc ký ức vẫn còn nóng hổi, mình muốn chia sẻ lại toàn bộ hành trình tự học FE từ con số 0, cấu trúc đề thi, tài liệu ôn tập và những kinh nghiệm thực tế giúp mình đậu ngay lần đầu.
Chứng Chỉ FE Là Gì? Có Nên Thi FE Hay IT Passport?
FE (基本情報技術者試験) là chứng chỉ quốc gia dành cho kỹ sư CNTT tại Nhật, được tổ chức bởi IPA.
Rất nhiều bạn phân vân giữa FE và IT Passport. Theo quan điểm cá nhân của mình, nếu mục tiêu là làm kỹ sư phần mềm, phát triển sự nghiệp IT lâu dài hoặc cần bổ sung hồ sơ Visa kỹ sư Nhật thì nên chọn FE ngay từ đầu.
IT Passport phù hợp với những vị trí như:
- Comtor
- Tester
- Sales IT
- HR
- Back Office
Trong khi đó, FE đi sâu hơn rất nhiều vào:
- Thuật toán
- Cơ sở dữ liệu
- Mạng máy tính
- Bảo mật
- Lập trình
- Thiết kế hệ thống
Nói cách khác, IT Passport là kiến thức nhập môn, còn FE mới thực sự là chứng chỉ nền tảng dành cho kỹ sư CNTT.
Vì Sao Mình Quyết Định Thi Chứng Chỉ FE?
Lý do đầu tiên là giá trị pháp lý.
Đối với nhiều trường hợp không có bằng Đại học CNTT nhưng muốn làm việc trong ngành IT tại Nhật, chứng chỉ FE có giá trị hỗ trợ rất lớn cho hồ sơ Visa kỹ sư. Ngoài ra, đây cũng là một trong những chứng chỉ được đánh giá cao khi xét điểm Visa chất lượng cao hoặc hồ sơ vĩnh trú.
Lý do thứ hai là kiến thức.
Khác với nhiều chứng chỉ chỉ tập trung vào lý thuyết, FE bao quát gần như toàn bộ kiến thức nền tảng mà một kỹ sư CNTT cần biết. Từ phần cứng, mạng, cơ sở dữ liệu cho tới bảo mật và thuật toán.
Doanh nghiệp Nhật đánh giá rất cao các chứng chỉ thuộc hệ thống IPA. Có FE đồng nghĩa với việc bạn đã chứng minh được năng lực kỹ thuật cơ bản để tham gia phát triển và vận hành hệ thống.
Một thông tin khá thú vị là FE thuộc hệ thống ITPEC và được công nhận tại nhiều quốc gia châu Á.
Cấu Trúc Đề Thi FE Mới Nhất
Hiện nay FE được tổ chức theo hình thức CBT (Computer Based Testing), thi trực tiếp trên máy tính và có thể đăng ký lịch thi linh hoạt trong năm.
Kỳ thi gồm hai phần.
Phần A – Kiến Thức Tổng Hợp
- Thời gian: 90 phút
- 60 câu trắc nghiệm
- Điểm đạt: 600/1000
Nội dung gồm:
Technology (41 câu)
Đây là phần chiếm tỷ trọng lớn nhất, bao gồm:
- Kiến trúc máy tính
- Logic
- Hệ điều hành
- Database
- Security
- Lập trình hướng đối tượng
- Kiểm thử phần mềm
Management (7 câu)
- Quản lý dự án
- Quản lý dịch vụ IT
Strategy (12 câu)
- Chiến lược kinh doanh
- Quản trị doanh nghiệp
- Kế toán cơ bản
Phần B – Thuật Toán Và Bảo Mật
- Thời gian: 100 phút
- 20 câu hỏi tình huống
- Điểm đạt: 600/1000
Nội dung gồm:
Bảo mật thông tin (4 câu)
- Mã hóa
- Chứng thực
- Các hình thức tấn công mạng
- Chính sách bảo mật
Thuật toán và lập trình (16 câu)
Đây là phần khiến nhiều người “ngán” nhất.
Đề không sử dụng Java, Python hay C# mà dùng Pseudo-code (giả ngôn ngữ).
Bạn cần hiểu rõ:
- Mảng
- Stack
- Queue
- Linked List
- Tree
- Graph
- Đệ quy
- Thuật toán sắp xếp
- Thuật toán tìm kiếm
Nếu chỉ học thuộc cú pháp lập trình thì rất khó làm tốt phần này.
Lộ Trình Tự Học FE Trong 4 Tháng Của Mình
Người Nhật thường cần khoảng 100 đến 150 giờ học để vượt qua kỳ thi FE.
Với người nước ngoài, rào cản lớn nhất lại là tiếng Nhật.
Theo kinh nghiệm của mình, nên có trình độ tiếng Nhật tương đương N2 trước khi bắt đầu ôn FE. Điều này giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian.
Giai Đoạn 1: Học Từ Vựng Và Khái Niệm
Ở giai đoạn đầu mình gần như không giải đề.
Mục tiêu duy nhất là làm quen với:
- Thuật ngữ IT bằng Katakana
- Từ Hán tự liên quan đến quản lý và kinh doanh
Cuốn sách mình sử dụng là Kitami-shiki (キタミ式イラストIT塾).
Ưu điểm là có rất nhiều hình minh họa nên dễ hiểu hơn hẳn so với các giáo trình thuần chữ.
Ngoài ra mình kết hợp Anki để học từ vựng trên điện thoại mỗi khi đi tàu.
Giai Đoạn 2: Cày Phần A
Sau khi có nền tảng từ vựng, mình bắt đầu tập trung vào phần Technology.
Management và Strategy thường có nhiều dạng câu hỏi lặp lại nên học dễ hơn.
Giai đoạn này mình dành phần lớn thời gian luyện đề và chỉ chuyển sang bước tiếp theo khi tỷ lệ đúng ổn định trên 75%.
Giai Đoạn 3: Chinh Phục Phần B
Đây là giai đoạn tốn thời gian nhất.
Kỹ năng quan trọng nhất là Trace Code, tức là tự chạy từng dòng thuật toán bằng tay để theo dõi luồng xử lý.
Ban đầu mình làm rất chậm, nhưng càng luyện càng quen với cách ra đề.
Sau khoảng một tháng tập trung riêng cho phần B, mình bắt đầu cảm thấy thuật toán không còn quá đáng sợ nữa.
Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Đi Thi FE Tại Nhật
Quy chế thi CBT ở Nhật khá nghiêm ngặt.
Một số điều bạn nên lưu ý:
- Không được mang điện thoại vào phòng thi.
- Không được mang đồng hồ.
- Không được sử dụng máy tính cầm tay.
- Không được mang tài liệu tham khảo.
Giấy nháp và bút sẽ được trung tâm phát.
Sau khi thi xong phải nộp lại toàn bộ.
Ngoài ra nên đến trước giờ thi ít nhất 15 phút.
Nếu đến muộn, bạn có thể bị hủy tư cách dự thi và mất luôn lệ phí.
Lệ phí hiện tại là 7.500 yên.
Theo kinh nghiệm của mình, nên đăng ký trước khoảng 1 đến 2 tháng vì nhiều khu vực thường hết chỗ khá nhanh.
Nếu thi trượt, bạn phải chờ tối thiểu một tháng mới được đăng ký thi lại.
Kết Luận
FE không phải là kỳ thi dễ, đặc biệt với người nước ngoài phải học hoàn toàn bằng tiếng Nhật.
Tuy nhiên, đây là một trong những chứng chỉ có giá trị nhất đối với kỹ sư CNTT đang làm việc tại Nhật.
Ngoài giá trị cho hồ sơ xin việc và Visa, điều mình nhận được nhiều nhất sau khi học FE là tư duy hệ thống và nền tảng kiến thức CNTT bài bản hơn rất nhiều.
Nếu duy trì đều đặn khoảng 15–20 giờ học mỗi tuần, sau 3–4 tháng bạn hoàn toàn có thể tự tin bước vào phòng thi và chinh phục chứng chỉ FE.
